Al eeuwen bevallen vrouwen rechtop en wisselen zij posities af als hurken, zitten, liggen, en staan. Maar als we de media mogen geloven bevallen we allemaal plat op onze rug met de benen omhoog in de steunen, ook wel de lithotomy positie genoemd. Heel charmant en comfortabel! Maar voor wie eigenlijk en is dat wel nodig?

The lithotomy position is the best. Here the patient lies with her legs in stirrups and her buttocks close to the lower edge of the table. The patient is in the ideal position for the attendant to deal with any complications which may arise (Oxorn and Foote, 1975).

Deze positie is met andere woorden een ideale positie voor de zorgverlener om interventies te plegen, zoals een knip zetten, de forceps gebruiken en het doen van vaginaal onderzoek. Misschien is dat de reden waarom het de meest gebruikte positie is tijdens de bevalling in onze westerse cultuur, ondanks gebrekkig bewijs van de voordelen voor de baby en vrouw van deze positie? Hoe kan het dat deze positie nog steeds zoveel wordt toegepast.

Weten de zorgverleners iets wat wij niet weten? De rug positie heeft zoals blijkt uit wetenschappelijk onderzoek de volgende nadelen, voordelen heb ik niet kunnen vinden:

(1) het gewicht van de vrouw rust grotendeels op haar staartbeen, die naar voren geduwd wordt en zo de uitgang van het bekken verkleint, wat de bevalling langer en moeilijker maakt.

(2) er is een groter risico op zuurstoftekort voor de baby, doordat de grote bloedvaten afgekneld worden. Hierdoor wordt de circulatie van het bloed en de bloeddruk minder, waardoor minder zuurstof naar de baby gaat.

(3) het vergroot de kans op een langere bevalling door minder sterke, minder frequente en onregelmatige weeën. Bovendien is het voor de baby ook moeilijker om zonder hulp van de zwaartekracht goed in te kunnen dalen en te draaien. Persen is moeilijker en duurt langer omdat je tegen de zwaartekracht in moet werken.

(4) er is een grotere kans op inscheuren, omdat door het wijd uiteen leggen van de benen in beensteunen het weefsel in het perineum teveel uitgerekt wordt. Dit gebeurt vooral wanneer de moeder een epiduraal heeft gehad en dus niet meer kan voelen wat er gebeurt. Ook is er meer kans op beschadiging aan het lagere gedeelte van de ruggenwervel en zenuwen.

(5) de zwangere ervaart meer pijn tijdens de weeën en vraagt sneller om pijnmedicatie met bijkomende risico’s.

(6) de zwangere heeft meer kans op interventies als een knip, keizersnede, vacuümpomp of tangverlossing.

Duidelijk! Conclusie is NIET op je rug gaan bevallen. Maar welke positie dan wel?

Naast het liggen op je rug zijn er gelukkig heel wat verschillende posities die je kunt gebruiken tijdens de bevalling. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de verschillende posities en hun voor- en nadelen.

Posities die gebruik maken van zwaartekracht

Allereerst zijn er een aantal verticale posities, waarbij je bovenlichaam opgericht is. Deze hebben gemeen dat jij en je baby optimaal gebruik kunnen maken van de zwaartekracht, wat de bevalling kan bespoedigen en het comfort kan verhogen. In deze posities heb je alle ruimte om te bewegen tijdens het opvangen van de weeën. Bovendien kan het staartbeen en heiligbeen vrij naar buiten bewegen, zodat de baby alle ruimte krijgt om in te dalen en te draaien (filmpje).

Een bijkomende belangrijke en onderschatte factor is dat jij in deze positie meer de controle  hebt.
Hierdoor kan jij je zekerder en meer competent voelen, wat het geboorteproces weer ten goede komt.
Nog een belangrijk voordeel van een verticale positie is dat je baby optimaal voorzien wordt van zuurstof.
Stress met als gevolg meconium in het vruchtwater en een verhoogde hartslag en bijkomende stress onder het verloskundig personeel kunnen hiermee wellicht veelal worden voorkomen. Als laatste wordt je baby ook aangemoedigd om dieper in te dalen in het bekken.

Staan, lopen en dansen

Als de ontsluitingsfase (meer over de verschillende fases) langer duurt, de baby niet goed is ingedaald,

de weeën minder sterk worden, veel pijn wordt ervaren, de baby het moeilijk heeft (onregelmatige hartslag) of als de moeder moeite heeft met persen, kan het helpen om te gaan staan of heen er weer te lopen. Volgens onderzoek kan de baarmoedermond het beste ontsluiten in deze positie. Het enige nadeel van deze positie is dat de zorgverlener het vaak lastig vindt en er tijdens de persfase een iets grotere kans bestaat op inscheuren en meer bloedverlies. Om je benen te ontlasten kun je ook leunen op je partner, een hoog bed of hoge tafel of tegen een muur.

Een andere optie is een rebozo (Mexicaanse sjaal) knopen en tussen de deur klemmen. Hier kan je aan gaan hangen en zo je benen ontlasten. Hierbij dansen en draaien met je heupen net als met buikdansen kan je ondersteunen en de pijn verminderen. Lekkere muziek erbij helpt je ook een positieve focus te behouden. De staande posities zijn dus ideaal om de ontsluiting te bevorderen. Voor de laatste persweeën is deze houding minder ideaal in verband met de kans op meer inscheuren en meer bloedverlies.

Zitten

Zittende posities hebben het voordeel dat je de zwaartekracht kunt gebruiken, terwijl je je benen kunt laten rusten. Als de bevalling wat langer duurt en de moeder moe begint te worden kan dat heel erg fijn zijn. Zitten op de baarkruk. Zitten op de baarkruk is de meest bekende zittende positie. Deze positie heeft nagenoeg geen nadelen. Enige kanttekening is meer stuwing in het bekkenbodemgebied. In plaats

van op een baarkruk zitten vrouwen ook graag op het toilet of een stoel met het gezicht naar de rugleuning gericht. Op die manier kun je tussen de weeën door uitrusten. Deze houding verlicht bovendien de druk op je bekkenbodemspieren, waardoor je baby makkelijker van positie kan veranderen. Een heel recente studie heeft als conclusie dat vrouwen vooral de positie moeten aannemen die zij comfortabel vinden (de Jong, et al., 2010).

Je kan ook zitten op een geboortebal. Dit geeft je bekken meer bewegingsvrijheid, zodat je de weeën nog beter kunt opvangen en (nog) minder pijn ervaart. Door de constante beweging kunnen je bekkenbodemspieren minder snel verkrampen wat bovendien de ontsluiting ten goede komt.

Wanneer je een epiduraal hebt gehad kan je evengoed gebruik maken van de zwaartekracht door met gestrekte rug rechtop aan het einde van het bed te gaan zitten met de benen langs het bed naar beneden. Deze ‘troonpositie’ heeft de voorkeur boven liggen als je meer actief wilt zijn en meer bewegingsvrijheid wilt hebben.<

Hurken

Zitten op je hurken is optimaal voor de persfase waarin de uitgang van het bekken (dus niet de ingang)

zo groot mogelijk moet zijn om de baby geboren te kunnen laten worden. Bovendien wordt in deze positie de baarmoeder uitgelijnd met het bekken, zodat de baby er zonder bochten te hoeven maken door heen kan.

Voordelen van hurken zijn: grotere bekkenuitgang, kortere bevalling, minder bijstimulering nodig, minder vaak en minder ernstig inscheuren, minder vaak een knip nodig, minder medisch ingrijpen nodig als forceps en vacuümpomp. Een extra bijkomend voordeel in deze houding is dat de moeder de baby makkelijk kan voelen en zien. Ze kan in deze houding ook makkelijk zelf de baby aanpakken.

Deze houding wordt echter afgeraden als de vrouw last heeft van bekkeninstabiliteit en is bovendien vermoeiend. Aangeraden wordt dan ook om deze houding af te wisselen met andere houdingen.

Wanneer de persfase lang duurt kan je deze houding makkelijker maken door wederom te gaan hangen aan een geknoopte rebozo, of de armen van je partner die zelf staat. Een andere variatie is hangen over de benen van iemand die achter je zit op een stoel of geboortebal. Vooral tijdens een snelle bevalling kan het fijn zijn om achterover te leunen. Dit kan ook als je zelf op een geboortebal zit. Belangrijk is om je gewicht van je stuitje af te houden zodat deze vrij kan blijven bewegen. Deze positie is in water ook veel makkelijker vol te houden. Het water draagt het gewicht van de baby en helpt door de warmte gelijk de bekkenbodemspieren en beenspieren te ontspannen (meer voordelen van water).

Posities die geen gebruik maken van de zwaartekracht

Deze posities zijn fijn als je moe bent en wilt rusten, of wanneer de bevalling heel snel gaat en je het iets wilt afremmen.

Op handen en knieën

Deze positie is erg fijn wanneer je veel last hebt van rugweeën. Zorg wel voor een zachte ondergrond, zodat de knieën niet te veel pijn gaan doen.

Als je moe bent en wilt rusten kan je ook op de benen van je partner of doula, over een geboortebal, stoel of stapel kussens hangen. Deze positie vergroot tevens de uitgang van je bekken en kan je baby helpen makkelijk zijn/haar doorgang te vinden. Ook wordt deze positie aangeraden als tijdens de laatste persweeën je baby vast lijkt te zitten met één van de schouders. De schouders vallen dan door de zwaartekracht als vanzelf naar beneden achter het schaambeen vandaan (lees meer

Liggen op je zij

Wanneer de bevalling lang duurt en je voelt dat je rust nodig hebt, kun je op je zij gaan liggen. Het is daarbij belangrijk om te voelen welke zijde voor jou en je baby het meest comfortabel is en regelmatig af te wisselen om je baby optimaal van zuurstof te blijven voorzien in verband met mogelijke druk op de placenta en/of navelstreng. Vergeleken bij het liggen op je rug zijn in deze positie de weeën krachtigeEen nadeel is dat je je bekken niet vrij kunt bewegen in deze positie. Wel kan je je partner of doula vragen om je bekken zacht heen en weer te wiegen. Deze positie kan ook het uitzakken van de navelstreng voorkomen wanneer de baby in een stuitligging ligt (bron). Deze positie kan ook goed gebruikt worden als je een epiduraal hebt gehad, hangt samen met minder inscheuren en kan tijdens de persfase geoptimaliseerd worden wanneer de moeder één been omhoog heeft om zo haar bekkenuitgang te vergroten.

Als de baby niet verder lijkt in te dalen, ondanks een mooie ontsluiting (stagnerende bevalling), zijn er een aantal houdingen die baby kunnen ondersteunen.

Asymmetrische staande houding

Staand met één been op een stoel met je gewicht op je been op de stoel (naar voren bewegen) kan je baby helpen in te dalen in het bekken. Het bekken wordt in deze houding een beetje gekanteld waardoor de baby er als het ware vanuit één kant in glijdt en makkelijker kan draaien met zijn/haar schouders. Welk been omhoog moet is voor jou het beste te voelen. Wat de meest comfortabele positie is voor jou, is uit ervaring ook vaak de beste houding voor jouw baby.
Ook traplopen is hiervoor heel effectief.
Ook zittend of half hurkend kan je deze positie aannemen.

Wanneer de baby zich in een niet optimale positie lijkt te bevinden met het hoofdje en je de baby wilt stimuleren om een betere positie aan te nemen is de volgende houding erg geschikt:


De baby zakt hierdoor iets terug uit het bekken en waarna hij/zij opnieuw kan indalen in een meer optimale positie. Belangrijk is dat de je blijft voelen hoe lang het nodig is om deze houding aan te nemen. Deze houding is ook fijn als er een weeënstorm is en je de kans op inscheuren wilt verminderen door de kracht van de weeën af te remmen.

Tien gouden regels voor geboorteposities

Er zijn zoveel verschillende posities mogelijk dat het onmogelijk is om ze allemaal te onthouden. Om het iets simpeler te maken heb ik daarom een paar gouden regels geformuleerd:

  1. Beval niet plat op je rug. 
  2. Wissel verschillende posities af om de 30 minuten voor een optimale zuurstoftoevoer naar je baby en het voorkomen van kramp in spieren. 
  3. Gas erbij: neem een positie in waarin de bovenlichaam verticaal is (met zwaartekracht mee). 
  4. Op de rem: neem een positie in waarbij je bovenlichaam horizontaal is (liggend, hangend, staand, zittend). 
  5. Bolle rug! Houd je rug ligt gebogen in een C-curve. Dit lijnt de baarmoeder uit met het bekken. 
  6. Constante beweging helpt de baby te draaien en in te dalen. 
  7. Oefen van te voren de verschillende posities zodat je alvast een beetje kunt voelen wat jij comfortabel vindt en zorg dat je partner en/of doula (waarom een doula?) je helpt te herinneren aan de verschillende posities tijdens de bevalling. 
  8. Wees flexibel. Tijdens de bevalling verandert de positie van je baby en ga je over van de ontsluitingsfase naar de eventuele plateaufase (lees meer) en persfase. De houding die eerst fijn was kan even later juist vervelend aanvoelen. Dit is heel normaal. 
  9. Zorg voor een gezond en sterk lichaam EN GEEST. Des te sterker en gezonder deze zijn, des te meer energie heb je om de bevalling vol te houden. Bovendien verzuren je spieren veel minder snel wat het mogelijk maakt sommige posities langer vol te houden. Goed eten, voldoende beweging, rust en weinig stress zijn daarbij een must. 
  10. Luister naar je lichaam. Die weet precies wat voor jou en je baby nodig is op dat moment afhankelijk van de positie van je baby, hoe jij je voelt en hoe sterk je weeën zijn. Jouw wensen helder communiceren naar je zorgverlener is daarbij ook van belang. Een geboorteplan en een goede zorgverlener kunnen jou daarbij helpen. 

Tot slot

Het afwisselen van de verschillende houdingen en veel bewegen kan het verschil maken tussen een makkelijke en minder pijnlijke of zelfs pijnloze bevalling (lees meer). Bovendien wijst recent onderzoek uit dat het gevoel van controle groter is als je zelf jouw positie kiest (bron). Ook dit kan weer jouw beleving van de pijn positief beïnvloeden. Veel ellende kan worden voorkomen en zelfs worden verholpen als je actief blijft en voelt wat goed is voor jou en je baby. Bij een thuisbevalling is het makkelijker om actief te blijven. In het ziekenhuis is het echter moeilijker om actief te blijven. Een ‘verloskamer’ is nog steeds ingericht op interventies, met prominent in het centrum van de kamer het ‘verlosbed’. Zelfs in de kamer met de leuke kleurtjes op de muur. Tevens is er door de verhoogde tijdsdruk, de minimale contacturen voor de bevalling tussen jou en je zorgverlener een grotere kans dat jouw wensen worden vergeten. Een goed geboorteplan en overleg met de betreffende zorgverlener is dan een must.

Toch kan het soms een uitdaging zijn om jouw lichaam te volgen. Om aan te geven hoe sommige zorgverleners ‘vast’ kunnen zitten in hun eigen vaste patronen waarbij zij zich veilig voelen en daardoor vergeten te luisteren naar jou, volgt hier een voorbeeld:

Een cliënt van mij had een eerdere keizersnede gehad. Nu tijdens haar tweede zwangerschap wil ze graag vaginaal bevallen en weet intuïtief dat ze daarvoor niet op een bed moet komen te liggen. Bij een check vraagt ze de gynaecologe of ze op een baarkruk mag bevallen, waarop de gynaecologe aangeeft dat ze liever heeft dat de vrouw op bed bevalt waar ze goed kan zien wat er gebeurt. “U kunt er toch ook een spiegel onder leggen om te zien wat er gebeurt?”, vraagt mijn cliënt, waarop de gynaecologe verontwaardigd antwoordt “waarom zou ik dat willen?”.

Helaas is het in vaste patronen zitten en niet kunnen luisteren naar jouw wensen niet zeldzaam. De meeste zorgverleners worden tijdens hun studie en carrière uitstekend getraind om te handelen indien nodig, maar niet in luisteren en jouw de controle te geven. Als je dus actief wilt bevallen (ook tijdens de persfase) kan dit van jou en degenen die jou ondersteunen tijdens de bevalling een standvastige houding vragen. Een doula kan je hierin eventueel begeleiden en ondersteunen in het zoeken naar de meest comfortabele houding.

 We hopen dat je met het lezen van dit artikel nieuwe inzichten hebt opgedaan die je helpen tijdens de bevalling. Wil je graag je ervaring met ons delen of heb je een tip voor andere moeders? Deel deze dan onder deze blog!

Wil jij je graag voorbereiden op de bevalling en heb je behoefte aan persoonlijke ondersteuning op maat?  Bekijk bij ons aanbod zwangerschapsbegeleiding en zwangerschapsyoga  de mogelijkheden!

Auteur: Stichting De Geboortenis Blog (Archief)
Shares

Auteur: Stichting De Geboortenis Blog (Archief)

In de periode 2009-2017 schreef Hester Appelman meer dan 70 Blogs voor de WordpressBlog de Geboortenis en later voor Stichting de Geboortenis. Overige auteurs in deze periode waren Nienke Stoop, Christine Derksen en Minna Sangi.

     

Schrijf je in voor De Geboortenis Nieuwsbrief en 

blijf op de hoogte van het laatste nieuws

Pin It on Pinterest

Shares
Share This